Lắt lẻo…cầu tre



Ầu… ơ ơ ơ…

Ví dầu cầu ván đóng đinh
Cầu tre lắt lẻo gập gềnh khó đi….


Mở mắt chào đời và lớn lên bằng câu ru “… cầu tre… lắt lẻo” có lẽ đó là dấu hiệu cuộc đời cho người dân ở miền Tây Nam bộ chúng tôi chăng? Cái xứ sở mà tâm tình con người ngọt như hạt gạo, như lúa nếp Nàng Hương, ngọt lịm theo từng câu hò giọng hát, ngọt theo từng làn điệu đờn ca tài tử, ngọt ngào trong luyến lưu, trong vương vấn từ câu vọng cổ đến điệu lý xàng xê.



Tuổi thơ chúng tôi phần lớn là thiếu thốn, lớn lên bằng con ốc, con còng, con cá bắt dưới bùn sâu, và đôi khi lớn lên bằng những hạt lúa mót rơi vãi ngoài đồng theo mùa gặt hái, lớn dần có khi chỉ bằng bình sửa nước cơm sôi trắng đục… nhưng tất cả chung nhau một điều là lớn lên bằng lời ru… cầu tre lắc lẻo này.

Cây cầu lắc lẻo từ lời Mẹ ru đã hình thành một cách tự nhiên nề nếp sinh hoạt, cuộc sống hiền hòa, tạo nên một nhân cách dân tộc cho đứa bé về sau.

Dĩ nhiên, một đứa trẻ còn phải được ẳm bồng thì làm sao hiểu hết ý tứ lời ru từ Mẹ hay Bà sử dụng, nhưng những âm điệu ầu ơ quê hương ấy sẽ thấm dần qua giấc ngủ, ngày này qua ngày khác, tháng này qua tháng khác.

Qua chiếc cầu lắc lẻo này từ lúc lọt lòng, ai rồi chắc cũng phải biết nghiền một nụ cười hiền lành rơi từ vành môi của Mẹ, biết nhớ nhung tột bậc một bờ vai gầy xương xẩu đã gánh vác bao điều không nói ra bằng lời, biết xót xa khi bất chợt nhìn thấy đôi mắt buồn hiu với vài câu nói dối che giấu, để nuốt vào trong một tổn thương hay một nỗi bất lực, biết nhận ra lỗi mình khi nhìn Mẹ lắc đầu, xua đuổi chối phăng dòng suy nghĩ với nhịp tim đập mạnh…

Cái đẹp, cái vui sướng của lắt lẻo cầu tre đã âm thầm diễn ra trong tảo tần, nghèo khó.

Vài cây tre, năm ba cây gáo, cây bần, cây cau, cây dừa… và thêm một mớ dây choại, mây rừng,… là cây cầu đã có mặt bên dòng đời xuôi ngược. Chiếc cầu với nhịp lắc, với nỗi gập ghềnh, với những cơn nắng gắt của mùa hè thiêu đốt lúc ra Giêng, với những trận mưa trút nước dầm dề tháng sáu . Chiếc cầu tồn tại với sự khéo léo giữ thăng bằng của người muốn qua cầu tìm mưu sinh trong cuộc sống.

Chiếc cầu mang đầy vết bùn trên thân, đầy con nắng trên tay vịn, đầy mưa trên đầu người, và đầy nước dưới chân cầu tạo nên cái lắt lẻo, chông chênh, lo lắng, hồi hộp, để rồi ai muốn qua thì phải lom khom, phải dò dẫm bước đi hết lòng hết dạ. Đó là một bức tranh tự nhiên thể hiện sự thật thà, mộc mạc, cam khó chịu khổ của dân miền Tây Nam Bộ cùng với bản tính vui vẻ, hài hước pha chút ít lí lắc.

Chiếc cầu lắc lẻo gập ghềnh, câu ru này gắn liền với đời sống người lớn và trẻ con. Cầu tre lắc lẻo mỏng mảnh, nhẹ nhàng, mềm mại sánh như vạt áo bà ba phất phơ, bay bổng, nửa thầm kín, nửa phô trương của phụ nữ miền Nam.

Xa Mẹ, xa Cha, lập gia đình, tự lo liệu hạnh phúc, tự xoay trở mọi việc, với vai trò người Mẹ, bản tính dịu dàng, khép nép, khiêm nhường chỉ nhờ vào câu hát ru con mà thổ lộ tâm tình, giọng ru con bùi ngùi, chơn chất đã làm rung động, nao lòng người nghe cho mãi đến ngàn sau.

Chiếc cầu lắt lẻo được dựng luôn luôn với nhịp lẻ (3, 5 ,7 … ) để một khoảng trống giữa cầu dành cho ghe xuồng qua lại, ví như sự thử thách cho đời phải tự một mình vượt qua để đến được bên kia cầu, đến được nơi mình mong ước.


Bà Mẹ nào cũng biết hát câu ru “…cầu tre lắc lẻo…” và con nít thì đứa nào cũng dể dàng đi vào giấc ngủ hơn khi nghe câu hát trên…

Một câu hát nghe ra thì thấy xót xa lòng dạ, như đang nếm cái hương vị mằn mặn cùa nước mắt cuộc đời… mà ngộ nghĩnh thay con nít mình lại đi vào giấc ngủ một cách say sưa, thánh thiện.


Cầu tre thì nhỏ, đong đưa, lắt lẻo nhưng thực tế không chối cãi là nó đã có khả năng nối liền hai bờ , nối liền người bên này và kẻ bên kia, nối liền sự sống, nối liền với mưa nắng hai mùa.


Đến bây giờ, với nền kỷ thuật tiến bộ, cây cầu tre đó đã vắng bóng khá nhiều thay vào là những chiếc cầu bê tông nhưng nếu là người có tuổi về lại quê hương, chạm chân trên mảnh đất phèn nước mặn rồi bất chợt nghe bà Mẹ nào đó ru con bằng câu hò trên với đúng cách phát âm của người dân Lục Tỉnh Nam Bộ thì dám chắc một điều là nước mắt sẽ rưng rưng, đứng lặng im thẩn thờ mà nhớ Cha thương Mẹ.

Ầu … ơ…ờ…ơ…

dầu cầu dzáng đóng đinh
Cầu tre lắc lẻo gập ghình khó đi
Khó đi mẹ dắc con đi
Con thi trường học, mẹ thi trường đời


Cầu tre lắt lẻo bên con mương, con rạch, con sông. Cầu tre lắc lẻo bên dòng đời con người có gì khác đâu, bao gập gềnh rồi cũng vượt qua thôi. Bao mưa chan, bao nắng cháy cũng chỉ làm cái dáng vẽ bên ngoài già cỗi, kém đi nhan sắc, nhưng bên trong vẫn là một trái tim đầy sức sống. Sự trường tồn hiện hữu của cây cầu dài lắm, dài hơn một kiếp người.


Cái lắt lẻo cây cầu đời có thể là đã khiến cho mình đánh rơi một phần thân thể với một dị tật bẩm sanh, đánh rơi điều gì trong tâm hồn ngay cả đánh rơi một tình cảm thiêng liêng, đánh rơi cả một cuộc trăm năm, đánh rơi cả người chung chăn gối, đánh rơi một thể xác khỏe mạnh để trùm vào mình một chứng bệnh nan y, một nỗi đau đớn thân xác kéo dài với sự đầu hàng của y học.

Cái lắt lẻo cầu tre trên dòng đời đó có thể làm mình khóc mướt, buồn cả tuần, cả tháng, cả năm, có khi đánh mất cả bản thân, nhưng sau đó muốn sống còn thì ta vẫn phải đấu tranh, phải thi gan cùng tuế nguyệt, phải vượt qua. Thực tế là vậy, nếu người đã quen thuộc khi qua cầu tre lắc lẻo rồi thì tốc độ qua sẽ nhanh, dễ dàng và xem đó là việc bình thường. Chiếc cầu bên cuộc đời cũng vậy, có thử thách, có vượt qua thì ta mới có niềm vui trong cuộc sống. Hãy tin rằng, chiếc cầu có xiêu vẹo nhưng vẫn còn đó, sẽ được chống đỡ bằng những bàn tay, tấm lòng của người đồng hành.

Điều kỳ diệu trong cái lắt lẻo cầu đời là luôn luôn có một niềm thông cảm, có một sự sẻ chia, người với người dù xa xôi vẫn có thể gởi lời gần gũi, người đang vui thì gửi cho bạn đang buồn mấy câu thơ an ủi, họ cùng cười xòa với những câu chuyện vụn vặt hàng ngày để nhẹ lòng mà nghĩ đến tương lai.


Cái lắt lẻo cầu tre làm cho chữ nghĩa gầy gò, héo hắt trở thành sắc nhọn, xanh tươi hơn, rồi cái lấm lem bùn lầy của lắt lẻo đã tạo nên những câu thơ, câu văn, một bài viết cho người đọc phải ép lồng ngực lại vì xót xa chợt hiểu ra nhân tình và đạo nghĩa.


Cái lắt lẻo cầu tre đó đã vô tình hay hữu tình chia sẻ, thông cảm để nói với mình rằng, dù là ai, dù là ở đâu, miền nắng cháy da hay vùng trời lạnh lẽo thì con người vẫn có một niềm đau giống nhau, một nỗi nhớ giống nhau, và một niềm yêu thương giống nhau.

Cái lắt lẻo đó không khó khăn đến nỗi phải đem nướng cả một dòng sông cho khô cạn để khỏi bước qua cầu mà chỉ cần cố gắng học cách uốn éo, uyển chuyển vịn theo dây cầu, nương theo nhịp cầu là bước qua thôi.


Cuộc đời là chuổi liên kết những cây cầu lắt lẻo. Cuộc sống trần gian cơm áo, gạo tiền dẫn dắt con người đến ganh đua, ghen tỵ, công việc thì chất chồng, xã hội thì xô bồ, phủi quên nguồn cội… đối phó mãi khiến con người bị chai lì… hãy ví như đang đứng giữa cây cầu lắt lẻo, cố gắng nhún nhảy theo từng nhịp tre đang oằn mình chịu đựng, rồi từ từ mọi việc cũng vượt qua.


Dù gì thì dù, cái cầu tre lắt lẻo đó vẫn còn mãi mãi trong sự mong mỏi được dắt đưa mọi người về lại nơi chốn lớn lên, một nơi mà có một khoảng đất được đào sâu gọi là “chôn nhau cắt rún”.

Có va vấp, có khó khăn nhưng nhớ về lời ru cầu tre lắc lẻo đó thì ta lại có một mái ấm gia đình, lại có lại hạnh phúc của một thời. Một sức sống lại đong đầy, đủ cho mình tiếp tục hành trình đi về phía trước như những người chung quanh.
Hạnh phúc của thời xa xưa ấy không bao giờ đi đâu xa cả, vẫn còn mãi với tâm hồn của tất cả chúng ta và là một ký ức không thể thiếu trong trái tim người dân Nam Bộ.


Thuvang